POSLE više od pola veka kako je u svetskoj štampi odjeknula priča o otkriću jedinstvenog lokaliteta nadomak Gvozdene kapije na Dunavu, Lepenski vir se upravo našao na stranicama "Njujork tajmsa". U tekstu "Arheološka zagonetka na Dunavu" Džejmsa Gormana (autora knjige "Kako sagraditi dinosaurusa", sa paleontologom Džekom Ornerom) ističe se da su pre oko 8.000 godina, umetnici koji su živeli u ovom preistorijskom naselju isklesali gotovo 100 skulptura, čije glave izgledaju kao mešavina ljudskih i ribljih obeležja.

PROČITAJTE JOŠ - AMERIČKI MEDIJI: Misteriozna priroda Lepenskog vira

Ovo nalazište, kako se navodi u tekstu, svedoči "o susretu i mešanju dve kulture i naroda", odnosno poljoprivrednika sa Bliskog istoka i lovaca i sakupljača koji su u to vreme živeli na obalama Dunava. Kao dokaz za ovu tezu, autor teksta poziva se na DNK analize, na osnovu kojih su poljoprivrednici pristigli iz Anadolije i zajedno sa autohtonim stanovništvom ovih prostora, stvorili jedinstvenu kulturu. Jedan od sagovornika njujorškog lista je i arheolog dr Dušan Borić (saradnik na Italijanskoj akademiji za napredne studije Univerziteta Kolumbija), prema čijim rečima je istraživanje Lepenskog vira važnije nego ikada ranije.

Objavljivanje teksta o našem čuvenom arheološkom lokalitetu u svetskoj štampi je samo po sebi dobro i značajno, smatra arhitekta Hristivoje Pavlović, autor knjige "Kuća Lepenski vir", istraživač i zaljubljenik u drevnu kulturu. Međutim, kako kaže, teza izneta u ovom članku, prema kojoj je, na osnovu teorija o Agronomskim demografskim tranzicijama (ADT), "neolitska kulturna revolucija" (čiji je predstavnik Lepenski vir) "uvezena" sa Bliskog istoka - nije uverljiva.

Prve poznate skulpture

- To bi značilo da Lepenski vir nije autentično evropski, što nije tačno - izričit je Pavlović. - Reč je i o autentičnoj i o autohtonoj kulturi.

Potvrda za to su, prema njegovim rečima, i jedinstvene skulpture od dunavskog peščara, kao i arhitektura naseobina, koja se ne pojavljuje ni na jednom drugom mestu.

- Nismo u Lepenskom viru bili "prva ruka" uvoza kulture sa Bliskog istoka - dodaje Pavlović i podseća da je pokušaja da se na sličan način opovrgne autentičnost vinčanske i starčevačke kulture bilo, ali da su sami bili opovrgnuti.


PROČITAJTE JOŠ - Ko je zaista otkrio Lepenski vir

Naš sagovornik smatra da je to slučaj i sa Lepenskim virom, čija je jedinstvenost neupitna:

- Podsetio bih na reči profesora Dragoslava Srejovića, koji je otkrio Lepenski vir i govorio da mu je jasno što kao narod nemamo poverenja u svoju budućnost, ali da ne postoji razlog zbog koga bismo sumnjali u prošlost - zaključuje Pavlović.

Rekonstrukcija kuća u Lepenskom viru u viđenju arhitekte Pavlovića

SKULPTURE I KUĆE

PRVI portreti u ljudskoj civilizaciji, koji su ujedno i prva poznata skulptorska dela, nastala od dunavskog oblutka, neraskidivo su vezana za arhitekturu naselja Lepenskog vira, tvrdi Hristivoje Pavlović. Prema njegovim rečima, "lepenci" su bili uzidani u kuće stanovnika naselja, nad kojim, na dan letnje dugodnevice, 21. juna, Sunce izlazi dva puta.