Feljton

Država je popustila - gradi se hram

Dušan Čkrebić, predsednik Predsedništva Srbije obaveštava, 19. juna 1984. godine, patrijarha Germana i članove Svetog arhijerejskog sinoda: može se nastaviti gradnja Hrama Svetog Save na Vračaru!


Srpska crkva u komunizmu Predhodni nastavci

RAZLAZ Igumanija Paraskeva iz manastira Sv. Stefan kod Aleksinca i partizanka Milka Petrović

1. Vera je potisnuta iz javnog života

Država je sistematično radila na potčinjavanju Crkve, stvarajući novi poredak koji je podrazumevao stvaranje "novog čoveka", a što je podrazumevalo odricanje od vere i narodne tradicije

BLAGODARENjE Mitropolit skopski Josif

2. Mitropolit pozdravlja oslobodioce

Crkva je prihvatila novu realnost i nijednim činom nije opstruisala nove državne vlasti. Pozivala je svoje verne da se uključe u obnovu zemlje i saniranje svih ratnih posledica

Jerej Milan Smiljanić

3. Izneverena očekivanja Sinoda

U izveštaju za prvo redovno posleratno zasedanje Svetog arhijerejskog sabora, Sinod sa žaljenjem konstatuje da se Crkva od novih državnih vlasti smatra protivnikom novog poretka

SVEDOK Dušan Čkrebić se angažovao oko nastavka izgradnje hrama Svetog Save

4. Josip Broz sa vojskom nalaže badnjak

Nova komunistička vlast, prve poratne godine omogućavala je, pa čak i učestvovala u proslavi verskih praznika. Javno se obeležavao Božić, Sveti Sava, Vaskrs pa čak se slavila i Vrbica

PRITISCI Patrijarh Vikentije

5. Verska komisija - policija za SPC

Odmah po osnivanju Državna komisija za verska pitanja bila je direktno odgovorna predsedniku Ministarskog saveta Josipu Brozu Titu. Kasnije je bila pod ingerencijom Saveznog izvršnog veća

NA UDARU Cetinjski manastir

6. Titova reč u knjizi sveštenika

Direkcija Jugoslovenskih železnica izdala je uputstvo da se sveštenim licima koja nisu članovi Svešteničkog udruženja ne izdaju legitimacije za korišćenje povlastica u saobraćaju

Patrijaršija Srpske pravoslavne crkve

7. Potčinjavanje Crkve državi

Na svakom koraku uzurpirana je crkvena imovina, sveštenstvo je hapšeno, zatvarano i zlostavljano. Samo od oktobra 1944. do decembra 1948. ubijena su 22 sveštena lica Srpske crkve

Mitropolit skopski Josif

8. Žestoki napadi na episkope

Fizički napadi i vređanja najviših predstavnika Crkve su organizovani da bi se njihov ugled u narodu umanjio i da bi se oni, iz straha za sopstvenu bezbednost, lakše potčinili volji države

DOSLEDNOST Patrijarh Gavrilo Dožić

9. Povratak patrijarha Gavrila

Po povratku u zemlju patrijarh Gavrilo je nastojao da održava dobre odnose sa svetovnim vlastima, ali se predstavnicima države nije svideo samostalan način na koji je rukovodio Crkvom

Služba u jednom manastiru, pola veka posle progana Srpske crkve

10. Stvaranje jugoslovenske patrijaršije

U poratnim godinama vlast je počela da se upliće u gotovo sve poslove Crkve. Tako je, koristeći Udruženje sveštenika Crne Gore, pokušala da osnuje "jugoslovensku pravoslavnu crkvu"

Pop Vlada Zečević u Mrkonjić Gradu 1943. godine

11. Nova vlast traži svoje episkope

Jugoslovenske komunističke vlasti zamerile su srpskoj Crkvi što su na prvom posleratnom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora izabrani i postavljani episkopi bez njihove saglasnosti

Patrijarh Vikentije nije ispunio očekivanja vlasti

12. Partija postavlja patrijarha

Državno i partijsko rukovodstvo je uticanjem da se za patrijarha izabere administrator Eparhije sremske Vikentije Prodanov, pokazalo nepoznavanje karaktera Srpske pravoslavne crkve

Ljubodrag Đurić

13. Patrijarhova moć ubeđivanja

U izboru Vikentija za srpskog patrijarha, učestvovali su i predstavnici sveštenstva iz Narodne Republike Makedonije, koji su bili uključeni u stvaranje "Makedonske pravoslavne crkve"

Patrijarh Pavle iz vremena kada je bio raško-prizrenski vladika

14. Ateistički atak na dečje duše

Školskoj deci je bilo zabranjeno da posećuju bogosluženja u crkvama. Decu koja su odlazila saslušavali su pojedini nastavnici i u komitetima. Mnogi su zbog toga kažnjavani ukorom

Mitropolit dabrobosanski Nektarije

15. U zatvor zbog krštavanja dece

Pojedini funkcioneri narodne vlasti ometali ispoljavanje verskih ubeđenja i osećanja. Zajedno sa sudijama za prekršaje iznalazili su razne razloge za intervenciju protiv Crkve

PROGON Episkop banjalučki Vasilije

16. Nepoštovanje prava vernika

Sredinom pedesetih godina prošlog veka nadležni državni forumi zabranili su rasturanje Biblije i Jevanđelja štampanih na srpskom jeziku u izdanju Britanskog biblijskog društva

ODGOVORNOST Mitropolit Danilo Dajković

17. Goveda po bogomoljama u Crnoj Gori

U Hrvatskoj je 1949. godine srušena pravoslavna crkva u Svračkovom Selu, 1953. spaljen hram u Zrmanji, a 1954. dinamitom su srušeni zidovi i toranj srpske bogomolje u Gračacu

Vernici u manastiru posvećenom arhanđelima Mihajlu i Gavrilu u Rakovici

18. Kontrola pravoslavne verske zajednice

Komisije za verska pitanja NR Srbije je 1955. zaključila da pravoslavna i muslimanska verska zajednica imaju lojalan odnos prema državi, za razliku od katoličke čije je držanje reakcionarno

Otpadnik: Američko-kanadski episkop Dionisije Milivojević

19. Država prati pravoslavne vernike

Vlast je pokušavala da sazna kakav je stav crkvenih dostojanstvenika prema poseti Tita zemljama Azije i Afrike i o spoljnoj politici SFRJ. Sekretarijati unutrašnjih poslova raspolagali su svim podacima o verskom životu

SUMNjE Episkop banatski Visarion Kostić

20. Episkopi pod budnim okom države

Poprilična sredstva za zamenu stare dotrajale telefonske centrale 1956. godine obezbedila je država. Međutim, prilikom ugradnje nove aparature instalirani su i - prislušni uređaji

Predsednik Savezne verske komisije Dobrivoje Radosavljević Bobi

21. Patrijarhova pregršt pohvala Titu

Srpska crkva je u slučaju nevolje i opasnosti postupala onako kako je to bilo potrebno narodu i otadžbini. Tako je činila u prošlosti, tako će činiti i u budućnosti - govorio je patrijarh Vikentije

ZNAKOVI Tito je bio zadovoljan odnosima države i srpske crkve

22. Sumnja u prirodnu smrt patrijarha

Kada je 5. jula 1958. godine patrijarh Vikentije preminuo pojavila se sumnja da njegova smrt nije prirodna, da je otrovan zato što nije dozvolio da se prizna "Makedonska pravoslavna crkva"

PREGOVARAČ Episkop braničevski Hrizostom

23. Država predlaže Germana za patrijarha

Beleške Savezne komisije za verska pitanja ubedljivo svedoče o pritiscima na predstavnike Sinoda da na čelu Srpske pravoslavne crkve dođe patrijarh koji će državi biti lojalan

 RAZUMEVANjE Patrijarh German i Josip Broz

24. German odobrovoljava državnu vlast

Izborni sabor održan je u Beogradu u subotu 13. septembra 1958. godine. Ishod je bio onakav kakav su želele državne vlasti: za patrijarha je izabran dotadašnji episkop žički German

Idejno rešenje Hrama Bogdana Nestorovića i Aleksandra Deroka

25. Podizanje Hrama Svetog Save

Državni sekretarijat unutrašnjih poslova 1953. godine donosi rešenje kojim se celokupna imovina Društva za podizanje Hrama Svetog Save, i sam započeti Hram, proglašavaju za opštenarodnu imovinu

Svi feljtoni
Prikaži 10 vesti Prikaži sve vesti

Da li se i kako sećate 29. novembra?